​جهان چرخه ای از تکرار...​​​​​​​

​ژئوپلیتیک

چشم اندازی از وضع کنونی جمهوری اسلامی ایران

در اینجا می خواهم چشم اندازی از وضع کنونی جمهوری اسلامی ایران را به نمایش گذاشته و سپس پیش بینی خود را بنویسم:

۱- در همه سده گذشته، یعنی از کودتای رضاخان تا کنون هیچ گاه به اندازه 7 سال اخیر ریال ایران چنین بی ارزش نشده است. ایرانیان هیچ گاه افزایش 9 برابری یا 900 درصدی بهای دلار را در برهه   دولت و کابینه ای  به خاطر نخواهند آورد. ضمن این که شتاب رشد دلار نیز  در این 100 سال، بی پیشینه بوده است؛

۲- همچنین دستکم از 1339 تا کنون نیز ، ایرانیان نرخ تورم و گرانی و شتاب بالای آن را مانند دولت روحانی تجربه نکرده اند؛

۳- در عین حال طی سده اخیر، هیچ گاه انزوا و تحریم ها مانند برهه کنونی چنین سنگین و کمرشکن نبوده است؛

۴-  اسرائیل (اشغالگر ) که جمهوری اسلامی آن را بزرگترین دشمن خود پنداشته و خواهان نابودیش بوده است، تا کنون چونان امروز از دیدگاه منطقه ای و دستکم نگاه حکومت ها، مورد تایید رسمی نبوده است. امروزه روز بین بسیاری از کشورهای مسلمان ، مسابقه ای برای به رسمیت شناختن این دولت به راه افتاده است؛

۵- با وجود این که این سال ها ایرانیان سخت ترین فشارهای درونی- برونی،  به ویژه اقتصادی را تجربه می کنند، استراتژی نگاه به شرق بی یا بس کم اثر بوده است. چین و روسیه با تاکتیک شناخته شده یکی به نعل، یکی به میخ زدن، هرگز از فرصت تیرگی مزمن مناسبات جمهوری اسلامی با غرب استفاده نکرده و ایران را در اندازه متحدی استراتژیک در کانون پشتیبانی قرار نداده اند. به گمانم آنان به خوبی پی برده اند که هر گونه سرمایه گذاری کلان مقیاسی و بالطبع رویارویی با آمریکا، به صرفه نیست؛ چرا که می دانند ایرانیان در سرشت گرایش به غرب دارند.‌آنان هرگز آمادگی پذیرش شیوه های مهندسی شده و بسته فرهنگی- اجتماعی - اقتصادی نبوده اند؛  

۶- ایران از دیدگاه سیاسی- نظامی  در شمار کانون های مورد توجه جهانیان بوده است. شاید در شمار 10 کشوری است که همواره رویدادهایش در صدر اخبار جهان است. ولی ملت- دولت ایران تا کنون نتوانسته از دیدگاه تولید صنعتی- خدماتی برندهایی فراگیر و جهانشمول در مقیاس جهانی یا فراگیر ارائه دهد؛

۷- در یک گزاره همه جانبه، جمهوری اسلامی ایران، از عهده تولید یک الگو و شیوه حکومتمداری و سرمشق برای جهانیان و کشورهای مسلمان برنیامده است. چه از دید تمدنی و چه فرهنگی. سهل است که از سوی بخش بزرگی از مردم خود نیز مورد انتقاد سخت قرار دارد؛

۸- با وجود چنین چشم اندازی، شوربختانه هنوز میان تصمیم سازان کلان جمهوری اسلامی، تحلیل مناسب مشترکی برای گذار از این دوره شکل نگرفته است؛ سهل است که بین  دست اندرکاران ، شخصیت ها ، جناح های گوناگون شبه حزبی و...ادبیات مشترکی نیز نیست.

با این همه، امروزه روز "من" بیش از هر برهه تاریخی حکومت جمهوری اسلامی، و جامعه را برای بهبود اوضاع مساعدتر می بینم. هیچ گمانی ندارم که حاکمیت تن به تغییرات خواهد داد. دلیلش روشن است:

برخلاف سیاست، اقتصاد قابل بازی کردن نیست. بازار کار خود را کرده و به آسانی و دستوری قابل کنترل نیست. از سوی دیگر روشن تر از انکار است که استراتژی منطقه ای جمهوری اسلامی در زمینه سازی نزدیکی اعراب- اسرائیل بی تاثیر نبوده است. بی یا با ترامپ، آماده دگرگونی سیاست خارجی هستم. سیاستی که ملتی را گرفتار کرده و به اهدافش نیز حتی نزدیک نشده است.

یدالله کریمی پور